Blog · People, planet, profit...cultuur?

Al jaren had ik het gevoel dat het model People, Planet, Profit niet compleet was. Als cultuur het fundament is onder samenlevingen en organisaties, waarom ontbreekt dat dan in dit model? En hoe zou cultuur zich verhouden tot de andere dimensies? Volgens mij gaat deze transitie over het bouwen van cultuur gericht op duurzaamheid.

Lange tijd implementeerden bedrijven vooral technologische oplossingen (Planet) om hun CO2-uitstoot en footprint te verminderen. Vervolgens kwam er steeds meer het besef dat duurzaamheid niet alleen maar ‘duur’ is, maar dat er vaak een stevige business case onder ligt (Profit) en dat investeringen zichzelf terugverdienen. De People-kant komt ook steeds vaker in het vizier. We hebben het hier vaak over duurzame inzetbaarheid, ondersteunen van maatschappelijke (lokale) initiatieven, medewerkers ruimte geven voor vrijwilligerswerk of het bevorderen van arbeids- en mensenrechten verderop in de keten.

Maar waar zit cultuur dan? En dan niet de ‘cultuur’ van schilderijen, muziek, theater, of streetart, maar cultuur als fundament onder hoe wij samenleven en de maatschappij organiseren. Cultuur bepaalt immers wat mag en wat niet mag, wie beslissingen neemt en hoe wij onze economie inrichten. Cultuur schept onze percepties en aannames over hoe de wereld in elkaar zit.

Cultuur – factor, verbinding of fundament voor MVO?

Uit onderzoek van 100 wetenschappers uit 25 EU landen, blijkt dat cultuur op drie manieren verweven kan zijn in het denken over MVO en duurzaamheid. Voor mij is dit een bijzonder nuttigframework, dat ik hier graag met jullie deel.

Cultuur – factor in duurzaamheid
In dit denkframe wordt cultuur gezien als vierde pilaar, die naast economische, ecologisch en sociale factoren invloed heeft op MVO en duurzaamheid. Cultuur is een gelijkwaardige factor in de ontwikkeling richting duurzaamheid. Geen geheel nieuw perspectief, en een lekker praktische benadering. In deze rol bestaat het risico dat cultuur wordt uitgelegd in termen van ‘kunst en de creatief-culturele sector’. Die benadering is te nauw voor de fundamentele rol die cultuur kan spelen.

Cultuur – verbinder van duurzame belangen
Cultuur fungeert als verbindende kracht tussen People, Planet en Profit. Cultuur heeft immers een rol in het framen van en scheppen van context bij het vinden van een balans tussen verschillende belangen. Cultuur verbindt en weegt de verschillende meningen, perspectieven, bedoelingen en betekenissen die mensen hebben over of geven aan duurzaamheid. Zonder daarover te oordelen. Cultuur creëert de balans tussen de verschillende belangen die er zijn vanuit People, Planet en Profit.

Cultuur – fundament voor duurzaamheid
Cultuur en duurzaamheid zijn intrinsiek met elkaar verweven, waarbij de verschillen tussen de economische, sociale en ecologische belangen bijna niet meer bestaan. Cultuur bestaat uit gedrag, gewoonten, gebruiken en alles wat je niet kunt zien maar wel for granted neemt. Cultuur bepaalt wat we vinden, hoe we denken, hoe we werken, hoe we ons leven inrichten, welke ethische afwegingen we maken en hoe we onze relatie met de natuur beschouwen. Cultuur bepaalt in de kern ons wereldbeeld. Cultuur ís duurzame ontwikkeling.

“The transition towards sustainability is about people, their practices, motivations, webs of meaning and their perspectives on the world. Sustainability is about culture.”

Duurzaamheidsculturen bouwen

Volgens mij is het derde perspectief de meest interessante en veelbelovende interpretatie van cultuur voor het veld van duurzaamheid. Cultuur is duurzame ontwikkeling. Ik pleit ervoor cultuur te zien als fundament onder de transitie naar een duurzame samenleving. In mijn ogen gaat deze transitie waar we nu middenin zitten over het bouwen van cultuur gericht op duurzaamheid.

Hoe dan? Door te snappen waar je staat wordt veranderen een stuk makkelijker. Door gerichte cultuurinterventies te doen. Daarover later meer. Nu nieuwsgierig? Stuur vooral een mailtje.

Bron: www.culturalsustainability.eu

Dessein, J. Soini, K. Fairclough, G. and Horlings, L. (eds) 2015. Culture in, for and as Sustainable Development. Conclusions from the COST Action IS1007. University of Jyväskylä, Finland