Blog · Duurzame doelen stellen of experimenteren?

Om duurzaamheid in het DNA van een organisatie in te bedden, helpt het stellen van doelen en gewoon te vertrekken. Doelen helpen om op weg te gaan, ook als je nog niet weet hoe die weg er precies uit ziet en welke uitdagingen je onderweg hebt op te lossen. Stel het doel en ga op weg. Ook als je nog niet weet wat je gaat tegenkomen.

Vroeg in de zomer van 2011 stond ik vroeg op en voelde de gezonde spanning die een nieuw avontuur altijd met zich meebrengt. Met z'n tweeën op weg naar de fjordenkust van Noorwegen om daar met minimale middelen een zeilvlot te bouwen. De reis was begonnen op google maps, en zo hadden we een omgeving uitgezocht die aan onze eisen voldeed. Bebost, bereikbaar en afgelegen genoeg om een paar dagen ongestoord een vlot te kunnen bouwen. Onze voorbereiding bestond er verder uit dat we een stuk of 5 goeie touwen hadden meegenomen, een bouwzeil van de gamma en een bijl en zaag.

Eenmaal op de bestemming aangekomen, vonden we een ideale plek. Een beschutte, langzaam aflopende baai was een soort natuurlijke werf. 5 dagen bouwen, dode bomen hakken, ontwerpen, knopen leggen, vissen en wildkamperen volgden. Al snel ontdekten we dat we veel te weinig touwen hadden meegenomen. Geen idee waar de dichtstbijzijnde bouwmarkt was, belden we om 11.00 aan bij een woonhuis. We werden ontvangen door een verbaasde familie, want het was zondagochtend. Totaal ons gevoel voor tijd verloren.

De bouwmarkt bleek een halve dag rijden én niet geopend op zondag. Maar er was een plek in de fjord waar heel veel scheepsmateriaal aanspoelde. Het familie uitje die zondag werd strandjutten in een baai een paar uur verderop. We jutten daar honderden kleine stukjes touw, die in elkaar gevlochten werden door onze gastfamilie. Wat een betrokkenheid! Eindelijk konden we verder, en hadden we voldoende touw om onze mast vast te zetten.

Uiteindelijk was het vlot af. We hadden 5 dagen gebouwd, en stromende regen getrotseerd, zwermen muggen, onze eigen ontwerpfouten, materiaalpech opgelost en ook onze vriendschap overleefde :-). Met de wind pal tegen konden we onze natuurlijke baai niet uit zeilen. Dus we moesten ook nog peddels maken, om ons logge vlot te kunnen voortbewegen. Daarna was het genieten en konden we van eiland naar eiland hoppen; vissen, filosoferen en intens genieten van de natuur. 

Ik had vooraf nooit geloofd dat het zou lukken - laat staan geprobeerd - om een zeilvlot te bouwen, met roer, peddels, toplicht, vindvaan en fokzeil, als we ons dit niet vooraf tot doel hadden gesteld. Dat doel hielp ons om simpelweg op weg te gaan, en erop te vertrouwen dat we onderweg de uitdagingen wel zouden kunnen oplossen. We hadden geen blauwdruk, en verzamelden op weg naar ons doel de materialen, kennis, hulp en ervaringen die we nodig hadden. Stapje voor stapje. We experimenteerden, faalden, zochten andere oplossingen, vonden de hulp die we nodig hadden en hadden onderweg zoveel lol dat we ook bij tegenslag doorzetten. 

Wat kunnen organisaties leren van het bouwen van een zeilvlot?
Doelen helpen om op weg te gaan, ook als je nog niet weet hoe die weg er precies uit ziet en welke uitdagingen je onderweg hebt op te lossen. De organisatieverandering die duurzaamheid met zich meebrengt is precies zo'n weg. Stel het doel en ga op weg. Ook als je nog niet weet wat je gaat tegenkomen.

Een levensmiddelenfabrikant die op weg ging, stelde zichzelf in 2010 ten doel om 10 jaar later zijn footprint te hebben gehalveerd, en zijn omzet verdubbeld. dat betekent niet ‘groeien met een stabiele footprint’ maar groeien én de footprint per dollar verkleinen. Met driekwart verminderen. Een bedrijf met om en nabij de 400 submerken, 175.000 werknemers wereldwijd en een miljardenomzet. Een gigantische multinational, en vooral een hele goede marketing machine. Dat bedrijf streefde naar een halvering van de footprint binnen 10 jaar. De goede verstaander weet dat het hier over Unilever gaat. Ambitieus dekte de lading nog niet een beetje. De strategische doelen van Unilever zijn een game changer.

In de markt werd wat lacherig gereageerd op deze bijzonder ambitieuze doelstelling van dit bedrijf. Hoe kon een kolos als Unilever zo fundamenteel van koers wijzigen, binnen zo’n korte tijd? Iedere dag gebruiken 2 miljard mensen tenminste één product uit de Unilever-stal. Als de footprint van al die producten gehalveerd wordt, dan heb je impact. Dit was geen incrementele verbetering in de marges, dit gaat om radicale verandering. Dit plan – het Sustainable Living Plan – kent drie belangrijke doelen: 

  1. De gezondheid en het welzijn verbeteren van meer dan een miljard mensen
  2. De milieu-impact van onze producten halveren
  3. De levensstandaard verhogen van miljoenen mensen die in de hele waardeketen werken

Duurzaamheid moest doordringen tot in de vezels, de haarvaten en het DNA van het bedrijf. En van alle merken en bedrijven die onder Unilever vallen. Het bedrijf ziet klimaatverandering als ecologische werkelijkheid en als economische bedreiging. Daarnaast vindt Unilever dat een bedrijf van haar omvang de morele plicht heeft de wereld een beetje beter achter te laten. Groei voor de onderneming, bloei van de lokale communities.

Iedere groep mensen, groot of klein, heeft antwoord te geven op twee universele vragen: wat is als groep ons bestaansrecht, en hoe organiseren we dat met elkaar? Doelen zijn hier onlosmakelijk mee verbonden. Bij de missie, een visie en een strategie van een groep, horen doelen. Wat willen we wanneer bereikt hebben? Waar zetten wij een stip op de horizon om naartoe te werken?

In totaal stelt Unilever zichzelf, haar medewerkers, leveranciers en andere stakeholders ruim 50 doelen, op sociaal, economisch en ecologisch gebied. De harde meetbare doelen van Unilever – verdubbeling omzet, halvering footprint – gecombineerd met zachtere doelen als welzijn en verhogen van de levensstandaard, zijn een ijzersterke combinatie. Deze doelen geven duidelijke doelen aan het werk van werknemers. Ambitieus, hoog, een stip op de horizon maar misschien wel haalbaar. Het bedrijf dat zegt duurzaamheid nastrevenswaardig te vinden geeft medewerkers de middelen, tijd en ruimte om energie in duurzaamheid te stoppen.

Om duurzaamheid in het DNA van een organisatie in te bedden, helpt het stellen van doelen en gewoon te vertrekken. Doelen stellen én experimenteren.