Blog · Duurzaamheid: belonen of straffen?

Wil je duurzaamheid in je organisatiecultuur inbedden, bedenk dan hoe je duurzaamheid verankert in je systeem van straffen en belonen. Door mensen te belonen met erkenning, kun je als organisatie je ecologische footprint verkleinen, financiële besparingen boeken en de betrokkenheid van je medewerkers flink verhogen.

12 jaar geleden werkte ik op een boerderij in Noorwegen 6 maanden als boerenknecht. ’s Ochtends om 5.30 opstaan om de koeien te melken. Kalfjes en lammetjes geboren zien worden (en soms zien doodgaan), 16 uur non-stop schapen scheren, laarzen vol stront van een zieke koe. Hekken repareren, tractor racen en hout kloven. Ervaringen voor het leven. En ondertussen geniet ik enorm van het buiten zijn.

Op een lome dag in de late lente draagt de boer mij op een grote stapel plastic te verbranden. Deze stapel bestaat uit resten verpakkingsmateriaal van grote balen kuilgras die we gedurende de winter aan de oudere kalveren voerden. Inmiddels is het lente en waren de kalveren losgelaten in de wei. Een lege stal, meer tijd in een dag en een grote stapel plastic zijn de stille getuigen.

Ik sputter tegen en voel grote weerstand om de stapel landbouwplastic in de fik te steken, ergens achter op zijn land. "Is er geen andere oplossing te verzinnen, kunnen we het niet opnieuw gebruiken? Laten ophalen? Of zelf wegbrengen?" Wegbrengen blijkt te kunnen, maar dat is 2 uur enkele reis met de tractor, dus een halve dag werken en dan worden er ook nog kosten voor verwerking in rekening gebracht. Duidelijke redenen om het zelf op te lossen.

Met tegenzin voer ik de opdracht uit. Ik wil onder geen beding beticht kunnen worden van verzaking. Dus de brand erin. Kosten: 1 uurtje werk, 5 liter benzine en de milieukosten geëxernaliseerd. En een bezwaard geweten. Ter geruststelling: nu zou ik het hoogstwaarschijnlijk anders doen.

Wat kunnen organisaties van dit verhaal leren? Volgens mij moet je mensen en organisaties belonen voor duurzaam gedrag, in plaats van ze ervoor te straffen (met tijdverlies of kosten).

Hoe FrieslandCampina duurzaamheid beloont

Om nog even in het boerenbedrijf te blijven, FrieslandCampina is een coöperatie van boeren die haar leden beloont voor duurzaam gedrag. Daartoe heeft de coöperatie een kwaliteits- en duurzaamheidsprogramma opgezet, Foqus Planet dat vanaf 1 januari 2015 van kracht is. Kern van dit programma is dat boeren worden beloond voor hun duurzaamheidsprestaties. Het programma beoordeelt op zes domeinen hoe duurzaam de boerenbedrijven zijn, en kent op basis van deze score een financiële toeslag per liter melk toe. Die toeslag wordt gefinancierd uit een relatief kleine inhouding per 100kg melk die voor alle leden van de coöperatie geldt.

Het programma werkt daarnaast met een basis waaraan boeren moeten voldoen. Lukt dat niet, dan geldt een herstelperiode van vier weken. Als de boer na vier weken niet kan voldoen aan de basiseisen, volgt weigering van de melk die hij levert. Een wezenlijke bedreiging van de inkomsten voor de meeste boerenbedrijven. 

De Harvard University Carpet Awards

Een ander voorbeeld van belonen is Harvard University. Deze vermaarde universiteit reikt tweejaarlijks een award uit aan studenten en medewerkers voor activiteiten die ten doel hebben de universiteit duurzamer te maken. Deze Harvard University Carpet Awards worden 55 individuele prijzen uitgereikt, en er zijn 7 awards voor duurzame projecten in teamverband.

Harvard University Carpet Awards

Harvard heeft een leidende rol in het aanpakken van het klimaatprobleem en het verduurzamen van haar bedrijfsvoering. De universiteit stelde zichzelf in 2008 ten doel om in 2016 een absolute CO2 reductie van 30% ten opzichte van 2006 te realiseren. Om dit doel te halen, beloont het medewerkers en studenten die aan dit doel bijdragen met awards en publieke erkenning. De jaarlijkse uitreikingen zijn omgeven met veel ceremonieel waarbij de winnaars stevig in het zonnetje worden gezet met aandacht en erkenning voor hun inspanningen.

Duurzaamheid moet je belonen

Als medewerkers zich gedragen conform de doelen van een organisatie, worden ze doorgaans beloond voor hun prestaties. Hoe belangrijk duurzaamheid voor een organisatie is, blijkt onder andere uit hoe duurzaam gedrag wordt beloond, en bestraft. Wordt de inkoper uitsluitend beloond voor het halen van zijn financiële doelen? Wordt hij gestraft voor bestedingen waardoor hij zijn financiële targets niet haalt maar die wel een grote social return on investment met zich meebrengen? Of is duurzaamheid integraal onderdeel van de targets die hij moet halen? En hoe gaat een bedrijf om met een CEO die oogluikend fraude toestaat waardoor de duurzame ambities en doelen die het bedrijf zegt na te streven volledig overboord kunnen?

In organisaties zijn altijd mensen te vinden die met duurzaamheid aan de slag willen. Door hen de ruimte te geven én publiekelijk te belonen met erkenning, kun je als organisatie je ecologische footprint verkleinen, financiële besparingen boeken en de betrokkenheid van je medewerkers flink verhogen. Wil je duurzaamheid in je organisatiecultuur inbedden, bedenk dan hoe je duurzaamheid verankert in je systeem van straffen en belonen.