Blog · Duurzaamheid belangrijk? Geef het ranking

Duurzaamheid integreren in je organisatiecultuur? Geef duurzaamheid ranking. En eis je plek aan de tafel op als MVO afdeling.

Veel organisaties zeggen dat Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, duurzaamheid en People, Planet en Profit essentieel zijn voor hun voortbestaan. Dan is het interessant te onderzoeken waar duurzaamheid ondergebracht is in het organogram en wie of welke afdeling die rol vervult. 

Is er bijvoorbeeld een Chief Sustainability Officer, of is MVO weggestopt onder marketing en communicatie? Is MVO een onderdeel van de portefeuille kwaliteitsmanagement, of is het een collectieve verantwoordelijkheid? En wat betekent het dat de MVO coördinator een junior is in een grote, multinational? Word je serieus genomen door de board (of zit je erin)? En hoe zit het met je carrièrekansen als MVO-manager, kun je net als een financieel talent hogerop of is het een dood spoor? Zomaar een paar vragen waarvan de antwoorden je inzicht kunnen geven in de plek die duurzaamheid in een organisatie heeft.

 

Macht in organisaties

In de (corporate) antropologie is leiderschap en macht een veelbesproken thema. Een term die antropologen daar graag voor gebruiken is ‘ranking’. Ranking gaat over het subtiele spel over wie er invloed heeft, wie bepaalt wat ‘normaal’ is en wie de grootste invloed heeft op wat wat er gebeurt. Antropologen zoeken naar de plekken waar de beslissingen worden genomen, formeel maar ook in de wandelgangen? Het concept ranking (sociale status) helpt je bij het begrijpen wat ‘normaal’ is. Mensen met een hoge positie begrijpen de regels en doen de dingen in een gegeven cultureel systeem (organisatie) erg handig. Daardoor komen ze hogerop en bevestigen vervolgens de bestaande culturele regels die henzelf geholpen hebben. 

Even een voorbeeldje; als hard werken status geeft, komen de mensen die hard werken hogerop, en eenmaal op de leidinggevende posities zie je vaak dat hard werken nog steeds status geeft. Dat is dus de ‘normaal’ geworden. Ranking kun je niet in de spiegel zien, het is een concept dat relatief is. Het is je sociale positie in een groep, maar die kan per groep verschillen en is contextgebonden (bron: De Corporate Tribe, 2015). 

Waarom hebben we het over ranking? Macht en status zijn heel goed bruikbaar om cultuur mee te bouwen. Omdat mensen vaak gedrag vertonen waarmee ze op de sociale ladder stijgen. Als je dat gedrag kunt combineren met de duurzame ambities van een organisatie, wordt het veel makkelijker om duurzaamheid in het DNA van je organisatie te verankeren.

Range Rover of Tesla?

Een ander duurzaam voorbeeld om te laten zien hoe ranking werkt; stel je een lekker stevige SUV voor, klasse Range Rover. Een grote zware auto die diesel zúipt. Zo’n auto stond lange tijd symbool voor stoerheid, voor buiten de gebaande paden durven treden en voor poen, want het is geen goedkope auto. Tegenwoordig – in tijden van toenemend energiebewustzijn – wordt de klassieke Range Rover vaak geframed als PC-Hooft traktor, je hebt bijna iets uit te leggen als je daarmee op kantoor of bij klanten verschijnt. Het levert steeds vaker status en aanzien op door aan te komen met de trein of op de OV-fiets, óf met een elektrische auto, en dan liefst een Tesla. Er wordt nu anders gekeken naar mensen met een Range Rover dan vroeger. En omgekeerd verschuift de ranking van elektrische auto’s. De uitdaging is om hiervan gebruik te maken en slim te sturen als organisatie.

Chief Sustainability Officer

Steeds meer bedrijven hebben een Chief Sustainability Officer, die verantwoordelijk is voor het behalen van de duurzame doelstellingen die bedrijven zichzelf stellen. Een CSO heeft het oor van het bestuur, heeft een mandaat en budget om dingen in de organisatie voor elkaar te krijgen. En hij wordt afgerekend op het al dan niet behalen van duurzame mijlpalen. Net als een financiële topman (CFO) verantwoordelijk is voor de financiële prestaties van een bedrijf. Als je (duurzame) doelen belangrijk genoeg vind, maak je er iemand verantwoordelijk voor. 

“You should measure what you care about. If you're not measuring things, you don't care and you don't know.”
- Steve Howard (Chief Sustainability Officer @IKEA) 

 

IKEA

De internationale meubelfabrikant IKEA vond duurzaamheid zo essentieel voor het bedrijf, dat ze een plek in de top creëerden om duurzaamheid in het bedrijf te verankeren. Deze Chief Sustainability Officer (CSO) analyseerde en evalueerde het bestaande beleid op het gebied van duurzaamheid, de prestaties van medewerkers en de inrichting van processen. Hij kreeg de vrije hand om duurzaamheid naar een volgend niveau te brengen. Dat ging niet zonder kritiek op de bestaande organisatie: de strategie voor duurzaamheid was visieloos en vooral te weinig verbonden aan de core-business van het bedrijf: meubels maken en verkopen.

De CSO bracht het management bij elkaar en inspireerde hen om een aansprekende, vernieuwende visie op duurzaamheid in het bedrijf te verankeren. De CSO heet Steve Howard, oprichter van de Climate Neutral Group. Sinds het aantreden van de (inmiddels afgetreden) Steve Howard streeft IKEA naar 100% duurzame energie, verkoopt het alleen nog maar LED-lampen in haar winkels, bezit het bedrijf 29 windparken en 700.000 zonnepanelen, en zijn 85% van IKEA’s gebouwen voorzien van zonnepanelen. Het bedrijf streeft ernaar in 2020 energie onafhankelijk te zijn en dat 100% van het plastic in haar producten (én verpakkingsmateriaal) hernieuwbaar of gerecycled is (bron: IKEA argues for businesses to go all-in on sustainability).

Iedereen verantwoordelijk

Je kunt ook de hele MVO-afdeling afschaffen en duurzaamheid in de taakstelling van alle medewerkers opnemen. Dat deed de Vice President of Environmental Affairs van outdoorbedrijf Patagonia in 2014. Hij ontsloeg zijn medewerkers niet, maar bracht ze onder op plekken in de organisatie waar zij de grootste impact konden hebben. Duurzaamheid als virale verandering en collectieve verantwoordelijkheid. 

De uitdaging is om duurzaam gedrag op alle niveau’s ranking te geven. Door duurzaamheid mooi en verleidelijk te maken, door het in het takenpakket van medewerkers te integreren, door te zorgen dat het status krijgt als teams met duurzame, groene projecten bezig zijn, met een rol voor de duurzame stem op het directie- of bestuurlijk niveau, met carrièrekansen, met mooie auto’s en mooie, duurzame kantoorpanden. Duurzaamheid integreren in je organisatiecultuur? Geef duurzaamheid ranking. Of eis je plek aan de tafel op.